Nakrycia głowy w średniowieczu – czapki i kapelusze

Nakrycia głowy odgrywały w średniowieczu ogromną rolę – nie tylko chroniły przed zimnem czy słońcem, lecz także stanowiły ważny element stroju, świadczący o statusie społecznym, zawodzie i modzie epoki. Zarówno mężczyźni, jak i kobiety rzadko pojawiali się publicznie z odkrytą głową.

Wśród męskich nakryć głowy popularne były różnorodne czapki – od prostych, wełnianych modeli noszonych przez niższe warstwy społeczne, po bogato zdobione czapki podszyte futrem, które nosili mieszczanie i możni. Często miały one stożkowaty lub półkulisty kształt, a ich forma zmieniała się wraz z modą – w XIV i XV wieku pojawiły się czapki z zawijanym brzegiem, ozdobione piórem lub broszą. W zimniejsze miesiące używano czapek z uszami lub nausznikami, wykonywanych z wełny, filcu lub futra.

Równolegle rozwijała się moda na kapelusze – początkowo o szerokich rondach, chroniących przed słońcem i deszczem, noszone głównie przez podróżnych, pielgrzymów i rolników. Z czasem kapelusze stały się elementem stroju miejskiego i dworskiego. W XIV wieku modne były wysokie kapelusze filcowe lub skórzane, często z ozdobną opaską lub piórami. W późnym średniowieczu popularność zdobyły także kapelusze o miękkiej formie, zwane chaperonami, które można było wiązać lub zawijać w fantazyjne kształty.

Nakrycia głowy stanowiły nie tylko ochronę, lecz także formę ekspresji – świadectwo gustu, pozycji i przynależności. Od skromnej czapki rzemieślnika po bogaty kapelusz mieszczanina – każdy z nich był nieodłącznym elementem średniowiecznej mody.